
Tone of voice bepalen: zo maak je je merkstem concreet
Je tone of voice bepalen doe je door vast te leggen hoe je merk klinkt, en dat zo concreet dat iedereen het kan toepassen. Kies waar je staat op vier schalen (formeel of informeel, serieus of grappig, respectvol of eigenzinnig, zakelijk of enthousiast), vat dat samen in drie kernwoorden, schrijf er een paar duidelijke schrijfregels bij en laat met voorbeelden zien hoe het wel en niet moet. Zo klinkt je content herkenbaar, wie hem ook schrijft. Ook als dat een AI-tool is.
Wat is tone of voice precies?
Tone of voice is de manier waarop je iets zegt, los van wat je zegt. Twee bedrijven kunnen exact dezelfde boodschap hebben en toch totaal anders overkomen.
Een handig onderscheid maakt Mailchimp in zijn Content Style Guide: je stem blijft altijd hetzelfde, maar je toon past zich aan. Je praat anders met vrienden aan tafel dan in een vergadering, en toch blijf je jezelf. Voor een merk werkt het net zo. Je stem is je vaste persoonlijkheid. Je toon kleur je per situatie bij, bijvoorbeeld voorzichtiger bij een klacht en luchtiger bij een feestelijke mijlpaal.
Waarom het loont om je toon vast te leggen
Zolang één persoon alle teksten schrijft, gaat het vaak vanzelf goed. Dat verandert zodra er meer mensen meeschrijven, je werk uitbesteedt of AI inzet. Zonder afspraken klinkt je website dan anders dan je LinkedIn, en je nieuwsbrief weer anders dan je reacties op reviews.
Een vastgelegde tone of voice helpt je om:
- herkenbaar te blijven op al je kanalen;
- sneller te schrijven, omdat je niet elke keer opnieuw hoeft na te denken over de toon;
- beter te briefen, aan collega's, een bureau of een AI-tool;
- feedback eerlijk te maken, omdat je kunt verwijzen naar afspraken in plaats van naar een gevoel.
Stap 1: verzamel wat je nu al schrijft
Begin niet met een leeg vel. Verzamel tien tot twintig teksten die je de afgelopen tijd hebt gepubliceerd: een paar posts, een stuk van je website, een offerte-mail en een reactie op een klant.
Lees ze achter elkaar en markeer:
- teksten waarvan je denkt: dit zijn wij;
- teksten waarbij je twijfelt of die van jou zijn;
- woorden en zinnen die vaak terugkomen.
Je merkt vaak dat je toon er al is, alleen nog niet consequent. Dat is een goed vertrekpunt.
Stap 2: kies je plek op vier toonschalen
Nielsen Norman Group beschrijft in The Four Dimensions of Tone of Voice vier schalen waarmee je de toon van elke tekst kunt beschrijven:
- Formeel of informeel
- Serieus of grappig
- Respectvol of eigenzinnig
- Zakelijk of enthousiast
Elke schaal is een lijn, geen keuze tussen twee hokjes. Geef jezelf per schaal een plek, bijvoorbeeld op een schaal van 1 tot 5. In hun onderzoek zagen ze dat lezers verschillen in toon echt opmerken, ook als de tekst verder vrijwel gelijk is.
Kies bewust. Een notariskantoor zit waarschijnlijk meer aan de formele en serieuze kant, een lunchroom mag luchtiger. Er is geen goede of foute plek, wel een plek die past bij je merk en je klanten.
Stap 3: vat het samen in drie kernwoorden en een paar anti-woorden
Een rij schalen is lastig te onthouden. Vertaal je keuzes daarom naar drie kernwoorden, zoals "helder", "warm" en "nuchter". Nielsen Norman Group raadt aan het bij een handvol woorden te houden, zodat de richtlijn makkelijk te volgen blijft.
Bedenk er ook anti-woorden bij: hoe wil je juist niet klinken? Bijvoorbeeld "deskundig, maar niet belerend" of "enthousiast, maar niet schreeuwerig". Die grens maakt je kernwoorden een stuk scherper.
Stap 4: schrijf concrete schrijfregels met voorbeelden
Kernwoorden alleen zijn nog te vaag. Maak ze tastbaar met regels die iemand direct kan toepassen. Bijvoorbeeld:
- Spreek je lezer aan met je of u?
- Schrijf je vanuit wij of vanuit ik?
- Hoe lang mag een zin ongeveer zijn?
- Welk vakjargon gebruik je wel, en welk leg je uit?
- Gebruik je emoji's, en zo ja, waar?
- Welke woorden gebruik je nooit?
Zet bij elke regel een voorbeeld van hoe het wel en hoe het niet moet. Voorbeeld van een fictieve fietsenwinkel: niet "Wij bieden een uitgebreid assortiment aan hoogwaardige rijwielen", maar "Bij ons vind je fietsen voor elke rit, van woon-werk tot weekendtocht."
Stap 5: bepaal hoe je toon per situatie meebeweegt
Je stem blijft gelijk, je toon past zich aan. Spreek af hoe dat eruitziet in situaties die vaak terugkomen:
- Een negatieve review of klacht: rustig, serieus, zonder grapjes.
- Een LinkedIn-post over een mijlpaal: iets enthousiaster, maar zonder overdrijving.
- Een offerte of voorwaarden: duidelijk en wat formeler.
- Een reactie op een vraag: kort, behulpzaam en persoonlijk.
Mailchimp noemt dit ook: houd rekening met de gemoedstoestand van de lezer. Iemand die boos of in de war is, heeft niets aan een geestige opmerking.
Tone of voice en AI-content
AI-tools schrijven snel, maar zonder richting klinken ze al snel algemeen. Je tone-of-voicedocument is daarom ook je beste briefing voor AI. Geef je kernwoorden, anti-woorden, schrijfregels en een paar goede voorbeeldteksten mee, en vraag de tool om daarbinnen te blijven.
Blijf de uitkomst wel altijd zelf lezen. Een AI-tool kan je toon goed benaderen en toch feiten verkeerd hebben of net te stellig formuleren. Hoe je dat controleert, lees je in AI-content controleren: zo houd je de kwaliteit hoog. En werk je met een externe partij, neem je tone of voice dan mee in wat je aanlevert. Daarover gaat Social media uitbesteden: wat lever je aan bij de start?
Veelgemaakte fouten
- Alleen mooie woorden. "Wij zijn authentiek en klantgericht" zegt niemand hoe hij moet schrijven. Voeg regels en voorbeelden toe.
- Te veel kernwoorden. Met tien eigenschappen wordt het onwerkbaar. Kies er drie.
- Overal exact dezelfde toon. Een klacht vraagt iets anders dan een feestpost.
- Een document dat in een map verdwijnt. Deel het met iedereen die schrijft en gebruik het bij elke briefing.
- Nooit bijwerken. Je merk groeit. Kijk eens per jaar of je toon nog klopt.
Een stem die overal hetzelfde klinkt
Een tone of voice bepalen kost een middag, maar maakt elke tekst daarna makkelijker. Wil je ook een goed verhaal kunnen vertellen in die stem, lees dan Storytelling voor bedrijven. Bij Media BrAIns trainen we onze AI-agents op de tone of voice van een merk, en ons team controleert alles voordat er iets online komt. Benieuwd hoe dat werkt? Bekijk onze BrAIns.
Veelgestelde vragen
Je stem is je vaste persoonlijkheid als merk en verandert nauwelijks. Je toon is hoe je die stem per situatie inkleurt, bijvoorbeeld serieuzer bij een klacht of luchtiger bij goed nieuws.
Zo kort als kan, zo lang als nodig. Vaak volstaan een of twee pagina's: je plek op de vier schalen, drie kernwoorden, anti-woorden, je schrijfregels en een paar voorbeelden.
Je stem wel, je toon mag per kanaal en situatie iets verschillen. Op LinkedIn ben je misschien wat zakelijker dan op Instagram, maar je lezer moet je nog steeds herkennen.
Een AI-tool kan je toon goed benaderen als je duidelijke regels en voorbeelden meegeeft. Laat wel altijd een mens meelezen, omdat AI fouten kan maken in feiten en nuances.



